Cần Thơ: Làm rõ loài và nguồn gốc cây thủy tùng ghép – Bài học về bảo tồn và quản lý nguồn gen quý hiếm
Những ngày gần đây, thông tin xoay quanh việc ông Huỳnh Công Thống (cù lao Tân Lộc, TP. Cần Thơ) đã hơn 20 năm nghiên cứu, ghép và nhân giống thành công cây thủy tùng – một loài thực vật quý hiếm thuộc Nhóm IA trong Sách Đỏ Việt Nam – đã thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Trước sự việc này, các cơ quan chức năng thành phố Cần Thơ đã nhanh chóng vào cuộc để khảo sát, giám định loài và xác định nguồn gốc cây nhằm đảm bảo tính khoa học, pháp lý và phù hợp với định hướng bảo tồn đa dạng sinh học.
Kết quả khảo sát ban đầu tại vườn cây thủy tùng
Theo ông Ngô Chí Điện – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, qua kiểm tra thực tế tại vườn nhà ông Huỳnh Công Thống, cơ quan chức năng ghi nhận có tổng cộng 17 cá thể cây được gọi là thủy tùng. Trong đó, 1 cây đã trồng được khoảng 19 năm, có đường kính gốc lên tới 161cm, cao khoảng 12m; 16 cây còn lại được trồng khoảng 17 năm, đường kính gốc dao động từ 60–75cm, chiều cao từ 8–10m.
Về hình thái, các cá thể này có nhiều đặc điểm tương đồng với loài thủy tùng (Glyptostrobus pensilis (Staunt.) K. Koch) – loài thực vật rừng quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam. Tuy nhiên, để đưa ra kết luận chính xác, các cơ quan chuyên môn như Viện Sinh học và đơn vị giám định loài sẽ tiếp tục phối hợp nhằm xác định danh pháp khoa học cũng như nguồn gốc cây mẹ.
Đây là bước bắt buộc nhằm tránh nhầm lẫn giữa các loài có hình thái gần giống nhau, đồng thời đảm bảo tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ loài nguy cấp, quý, hiếm.
https://vigen.vn/nguon-goc-cay-dua-sap-o-viet-nam/
Tâm huyết của người dân trong công tác bảo tồn
Ngành chức năng ghi nhận và đánh giá cao sự tâm huyết, bền bỉ của ông Huỳnh Công Thống trong việc nghiên cứu, gìn giữ và nhân giống các loài cây quý hiếm suốt nhiều năm qua. Việc một cá nhân chủ động tìm tòi, học hỏi và áp dụng các phương pháp nhân giống, ghép cây thể hiện tinh thần trách nhiệm với môi trường và phù hợp với chủ trương bảo tồn nguồn gen thực vật của ngành nông nghiệp.
Ở góc độ khoa học và thực tiễn, những nỗ lực như vậy cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong bảo tồn đa dạng sinh học, bên cạnh các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước. Những kiến thức, công nghệ về giống cây, bảo tồn và nhân giống hiện nay cũng đang được chia sẻ ngày càng nhiều trên các nền tảng chuyên ngành như https://vigen.vn/, giúp người làm nông nghiệp và nghiên cứu sinh học tiếp cận thông tin một cách bài bản và cập nhật.
Khía cạnh pháp lý cần được làm rõ
Tuy nhiên, từ góc độ quản lý nhà nước, ông Ngô Chí Điện nhấn mạnh rằng nếu cây được xác định đúng là thủy tùng – loài thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc Nhóm IA theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP và Nghị định 84/2021/NĐ-CP – thì mọi hoạt động khai thác, mua bán, tặng cho vì mục đích thương mại đều bị nghiêm cấm, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo tồn hoặc chuyển giao phi thương mại và phải có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.
Đáng chú ý, dù cây thủy tùng trong vườn nhà ông Thống được nhân giống bằng phương pháp ghép trên gốc cây khác (như cây bụt mọc), thì phần cây ghép vẫn được xác định là cá thể của loài nguy cấp, quý, hiếm. Vì vậy, việc mua bán hay trao đổi thương mại vẫn không được phép theo quy định pháp luật hiện hành.
Hướng đi hài hòa giữa bảo tồn và phát triển
Trong thời gian tới, Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương để làm việc cụ thể với ông Huỳnh Công Thống. Nội dung làm việc tập trung vào việc xác định nguồn gốc cây mẹ, quy trình nhân giống, cũng như hướng dẫn các thủ tục cần thiết nếu ông có nguyện vọng đăng ký cơ sở bảo tồn hoặc chuyển giao phục vụ nghiên cứu khoa học.
Việc này nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và lợi ích chung của cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để các cá nhân có tâm huyết tham gia bảo tồn nguồn gen quý hiếm một cách hợp pháp, bền vững.
Ý nghĩa của việc nhân giống loài quý hiếm
Dù hiện nay chưa có thống kê đầy đủ về số lượng cây thủy tùng được trồng trong vườn nhà dân, nhưng theo lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ, việc người dân quan tâm trồng và nhân giống loài cây này – nếu thực hiện đúng quy định – có thể mang lại nhiều lợi ích thiết thực như: gia tăng số lượng cá thể ngoài tự nhiên, hình thành các quần thể “dự trữ gene”, giảm áp lực khai thác lên quần thể tự nhiên đang suy giảm.
Bên cạnh đó, hoạt động này còn góp phần phục hồi nguồn gene, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học và tạo tiền đề cho các chương trình nghiên cứu, phục hồi loài trong tương lai. Tương tự như việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp để rút ngắn thời gian ra trái, cho hiệu quả kinh tế cao – ví dụ như sự so sánh giữa dừa sáp và dừa thường được phân tích tại https://vigen.vn/giong-dua-sap-hay-dua-thuong-ra-trai-nhanh-hon/ – thì trong bảo tồn, việc hiểu rõ đặc tính loài và tuân thủ quy định pháp lý cũng đóng vai trò then chốt.
Khuyến nghị từ cơ quan quản lý
Lãnh đạo Chi cục Phát triển Nông thôn và Kiểm lâm TP. Cần Thơ khuyến nghị, các cá nhân, tổ chức có mong muốn nghiên cứu, nhân giống hoặc bảo tồn loài nguy cấp, quý, hiếm cần chủ động tìm hiểu kỹ về pháp lý. Cụ thể, phải có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của cây mẹ, đăng ký cơ sở gây trồng hoặc bảo tồn nguồn gene theo quy định, chỉ thực hiện hoạt động vì mục đích nghiên cứu, bảo tồn, không thương mại hóa và tuân thủ đầy đủ các thủ tục xin phép khi vận chuyển, trưng bày hay chuyển giao.
Câu chuyện về cây thủy tùng ghép tại Cần Thơ không chỉ là vấn đề giám định loài, mà còn là lời nhắc nhở quan trọng về trách nhiệm chung trong việc bảo tồn nguồn tài nguyên sinh học quý giá của quốc gia – nơi mà khoa học, pháp luật và tâm huyết của người dân cần song hành để đạt được hiệu quả bền vững lâu dài.
10 Mẹo Chăm Sóc Cây Cảnh Đúng Cách Giúp Cây Luôn Xanh Tươi, Phát Triển Khỏe Mạnh
Chăm sóc cây cảnh không chỉ đơn thuần là tưới nước hay đặt cây ở nơi có ánh sáng. Để cây phát triển bền vững, xanh tốt lâu dài, người trồng cần hiểu rõ nhu cầu sinh trưởng của từng loại cây và áp dụng các phương pháp chăm sóc phù hợp. Dưới đây là 10 mẹo quan trọng giúp bạn chăm sóc cây cảnh đúng cách, áp dụng hiệu quả cho cả cây trồng trong nhà lẫn ngoài trời.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô thực vật
Chọn loại đất trồng phù hợp cho từng loại cây
Đất trồng là yếu tố nền tảng quyết định sự sinh trưởng của cây cảnh. Mỗi loại cây có yêu cầu khác nhau về độ tơi xốp, khả năng thoát nước và hàm lượng dinh dưỡng. Việc lựa chọn đúng loại đất sẽ giúp bộ rễ phát triển khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh và tình trạng úng rễ.
Đối với các loại cây cảnh trồng trong nhà như lưỡi hổ, lan ý, kim tiền, bạn nên sử dụng đất tơi xốp, giàu mùn, có khả năng thoát nước tốt nhưng vẫn giữ được độ ẩm cần thiết. Loại đất này thường được phối trộn từ đất thịt nhẹ, xơ dừa đã xử lý, tro trấu và một ít cát.
Những cây cảnh cần nhiều dinh dưỡng như bonsai, sanh, si, tùng la hán cần đất giàu dưỡng chất hơn. Đất trồng nên bổ sung phân hữu cơ hoai mục, phân trùn quế hoặc phân vi sinh để duy trì độ phì nhiêu lâu dài. Một số cơ sở cây giống uy tín thường cung cấp sẵn giá thể chuyên dụng cho từng dòng cây, giúp người trồng tiết kiệm thời gian và đảm bảo chất lượng.
Riêng các loại cây xương rồng, sen đá hoặc cây chịu hạn cần đất cát pha, thoát nước nhanh. Đất nên được trộn thêm cát thô, đá perlite hoặc sỏi nhỏ để tránh tình trạng đọng nước gây thối rễ.
Lựa chọn vị trí đặt cây phù hợp với ánh sáng
Ánh sáng là yếu tố không thể thiếu đối với quá trình quang hợp của cây. Tuy nhiên, không phải loại cây nào cũng cần ánh nắng mạnh. Có cây ưa sáng trực tiếp, có cây chỉ cần ánh sáng tán xạ hoặc bóng râm nhẹ.
Những vị trí có nắng buổi sáng thường rất lý tưởng vì ánh sáng dịu, không quá gắt, giúp cây phát triển ổn định. Nắng chiều thường mạnh và nóng hơn, có thể gây cháy lá đối với các loại cây lá mỏng hoặc cây nội thất.
Trước khi đặt cây, bạn nên tìm hiểu rõ đặc tính ánh sáng của từng loại để tránh tình trạng cây bị vàng lá, chậm lớn hoặc rụng lá hàng loạt.
Bón phân hợp lý, đúng thời điểm
Bón phân đúng cách giúp cây được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng mà không gây sốc hoặc cháy rễ. Nên ưu tiên sử dụng các loại phân hữu cơ như phân chuồng hoai, phân compost, phân trùn quế vì chúng giúp cải thiện cấu trúc đất và cung cấp dinh dưỡng bền vững.
Trong giai đoạn cây sinh trưởng mạnh, có thể bổ sung thêm phân NPK cân đối như 15-15-15 để hỗ trợ phát triển thân, lá và rễ. Khi bón phân, cần rải đều quanh gốc, tránh để phân tiếp xúc trực tiếp với thân cây, sau đó tưới nước nhẹ để phân tan đều trong đất.
Việc theo dõi phản ứng của cây sau khi bón phân là rất quan trọng. Nếu cây có dấu hiệu vàng lá, cháy mép lá hoặc phát triển chậm, cần điều chỉnh lại liều lượng cho phù hợp.
Tưới nước đúng cách và đúng tần suất
Tưới nước tưởng chừng đơn giản nhưng lại là nguyên nhân chính gây chết cây nếu làm sai cách. Trước khi tưới, bạn nên kiểm tra độ ẩm của đất. Nếu đất còn ẩm, không nên tưới thêm để tránh úng rễ.
Khi tưới, nên tưới từ từ, đều quanh gốc để nước thấm sâu xuống rễ. Tránh tưới dồn một chỗ hoặc tưới quá mạnh làm xói đất. Nên sử dụng nước sạch, nhiệt độ thường để không gây sốc rễ.
Vào mùa xuân và mùa hè, cây thường cần nhiều nước hơn, có thể tưới từ 2–3 lần mỗi tuần. Mùa thu và đông, tần suất tưới nên giảm lại tùy theo điều kiện thời tiết và loại cây.
Tránh đặt cây gần nguồn nhiệt cao
Nguồn nhiệt từ bếp, lò sưởi, máy sưởi hoặc các thiết bị điện có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cây cảnh. Nhiệt độ cao làm tăng tốc độ bốc hơi nước, khiến cây nhanh khô, héo lá và mất cân bằng độ ẩm.
Ngoài ra, môi trường quá nóng còn làm lá cây dễ tích tụ bụi bẩn, giảm khả năng quang hợp. Vì vậy, nên đặt cây ở nơi thoáng mát, có sự lưu thông không khí tự nhiên để cây phát triển ổn định.
Phòng và loại trừ sâu bọ kịp thời
Sâu bọ là mối nguy lớn đối với cây cảnh, đặc biệt là khi trồng trong môi trường kín. Bạn nên thường xuyên kiểm tra lá, nhất là mặt dưới và các kẽ lá để phát hiện sớm dấu hiệu sâu bệnh.
Khi phát hiện sâu bọ, có thể sử dụng các biện pháp tự nhiên như nước xà phòng pha loãng hoặc các loại thuốc trừ sâu sinh học. Việc xử lý sớm sẽ giúp hạn chế lây lan và bảo vệ cây hiệu quả hơn.
Nhổ cỏ dại xung quanh gốc cây
Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng và là nơi trú ngụ của nhiều loại sâu bệnh. Việc nhổ cỏ thường xuyên giúp đất thông thoáng, cây hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn.
Nên nhổ cỏ vào lúc đất còn ẩm để dễ loại bỏ tận gốc. Ngoài ra, có thể phủ một lớp mùn hoặc rơm khô lên bề mặt đất để hạn chế cỏ mọc trở lại.
Tỉa lá và tạo dáng định kỳ cho cây
Tỉa lá giúp cây thông thoáng, tập trung dinh dưỡng nuôi các bộ phận khỏe mạnh. Khi tỉa, nên loại bỏ lá già, lá vàng, lá sâu bệnh để tránh lây lan và cải thiện thẩm mỹ cho cây.
Đối với cây bonsai hoặc cây tạo hình, việc tỉa cành, chỉnh dáng cần được thực hiện đều đặn để duy trì form dáng mong muốn.
Chăm sóc và kiểm tra bộ rễ cây
Bộ rễ khỏe mạnh là nền tảng cho sự phát triển của toàn bộ cây. Khi thấy cây có dấu hiệu chậm lớn, héo lá hoặc úa vàng kéo dài, bạn nên kiểm tra rễ.
Nếu phát hiện rễ bị thối, cần cắt bỏ phần hư hỏng, để rễ khô rồi trồng lại bằng đất sạch. Với cây trồng chậu, nên thay đất định kỳ, đặc biệt là vào mùa xuân khi cây bắt đầu chu kỳ sinh trưởng mới.
Chậu trồng cần có lỗ thoát nước tốt để tránh tình trạng đọng nước. Có thể bổ sung các vi lượng như sắt, kẽm, mangan để hỗ trợ sự phát triển của rễ.
Duy trì môi trường sống ổn định cho cây
Ngoài các yếu tố trên, việc giữ môi trường sống ổn định về nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng cũng rất quan trọng. Không nên di chuyển cây liên tục hoặc thay đổi điều kiện sống đột ngột vì cây cần thời gian thích nghi.
Khi mua cây từ cơ sở cây giống, bạn nên hỏi kỹ về đặc tính sinh trưởng và cách chăm sóc để cây nhanh thích nghi với môi trường mới, từ đó phát triển bền vững và xanh tươi lâu dài.
Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.